Suwalszczyzna dla miłośników przyrody

Teren Suwalszczyzny jest bogaty w "obiekty przyrodnicze", które docenią zwłaszcza osoby wrażliwe na piękno krajobrazu jak i zafascynowane charakterystyczną dla tego terenu fauną i florą.

Najbardziej znanym na tym obszarze jest Suwalski Park Krajobrazowy (SKP). Jest to pierwszy w Polsce park krajobrazowy utworzony w 1976 roku. Ukształtowanie terenu, zróżnicowanie pod względem dostępności wody i rodzaju gleby powoduje, że roślinność tego terenu jest bardzo zróżnicowana. Na terenie parku dominują lasy mieszane oraz sosnowo- świerkowy bór mieszany z bogatym runem leśnym. W lasach północnej części parku i na torfowiskach w dolinie Czarnej Hańczy zachowały się zespoły roślinne o naturalnym charakterze. Są to: widłaki, orlik pospolity storczyki, lilia złotogłów i wiele innych. Surowy klimat powoduje że zachowały się tutaj liczne gatunki borealne i relikty polodowcowe. Na licznych torfowiskach niskich i przejściowych rośnie rosiczka długo- i okrągłolistna, palecznik błotny czy storczyk krwisty. Jeziora dzięki licznym źródłom i wysiękom, braku zanieczyszczeń przemysłowych i gospodarczych zachowały swój charakter oligomezo- i mezotroficznych. Jeziorami o najniższej eutrofizacji są: Hańcza, Szurpiły i Jaczno. Znaczną powierzchnię parku stanowia łąki leżące głównie wokół jezior i wzdłuż rzeczek i strumieni oraz na zboczach dolin. Charakterystycznym elementem szaty roślinnej Parku są zespoły roślinności ciepłolubnej występujące na nasłonecznionych zboczach wzgórz i wysoczyn. Rosną tutaj gatunki południowe: dziurawiec skąpolistny, chaber nadreński czy lebiodka pospolita. Przeważający obszar Parku zajmują jednak obszary rolnicze z niewielkimi terenami leśnymi czy łąkowymi. Powoduje to, że tereny te zamieszkują: mysz leśna, nornica ruda i polanik. Mieszkańcami podmokłych łąk turzycowych i bagien są badylarka i nornik północny. Teren Parku zamieszkują również ssaki drapieżne: tchórz zwyczajny, gronostaj, łasica. Na terenie Parku spotkać również możemy wydrę czy bobra europejskiego. Specyfika terenu i brak dużych obszarów leśnych powoduje, że duże zwierzęta leśne łosie czy jelenie spotykane są tutaj sporadycznie, raczej jako wynik wędrówki pomiędzy dużymi kompleksami leśnymi puszczą Augustowską i Puszczą Romincką. Z większych ssaków spotkać możemy tutaj dzika, sarnę, borsuka, jenota czy lisa. Na terenie SKP stwierdzono występowanie około 120 gatunków ptaków, z czego 116 to gatunki gniazdujące. Gnieżdżą się tutaj: orzechówka, żuraw, kraska, zimorodek. Z gatunków drapieżnych wymienić należy: trzmielojada, orlika krzykliwego, jastrzębia i myszołowa. Ptactwo związane z wodą to: kormoran, czapla siwa.

Na terenie parku znajdują się rezerwaty projektowany: Jaczno- rezerwat florystyczny obejmujący zbocza morenowe nad jeziorem Jaczno. Dwa rezerwaty geologiczne: Oz Turtulsko-bachanowski i Rutka.

Jeszcze bardziej na północ od SKP znajduje sie Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej (PKPR). Jest to najmłodszy Park Krajobrazowy utworzony na terenie województwa podlaskiego. Głownym jego celem jest ochrona fauny i flory puszczy Rominckiej, zwanej często Polska tajgą. Na terenie parku znajdują się rezerwaty: Struga Żytkiejmska, Dziki Kąt, Czerwona Struga, Boczki i Mechacz Wielki.

Rezerwat Sruga Żytkiejmska jest rezerwatem leśno-torfowiskowym sięgającym aż granicy państwa. Jego teren charakteryzuje urozmaicona rzeźba. W lasach rezerwatu dominuje aż w 73% świerk, rośnie tutaj również brzoza omszona, olsza czarna. W runie znaleźć można: borówkę czarną, widłaka jałowcowatego czy niecierpka pospolitego i gorysz błotną. Rezerwat zamieszkują lisy, jenoty, tchórze, jelenie, sarny, łosi i dziki. Spotkać również można niekiedy i wilka czy piżmaka.

Rezerwat Dziki Kąt- jest rezerwatem leśnym a jego celem jest ochrona boru sosnowo-świerkowego pochodzenia naturalnego.

Czerwona Struga- to rezerwat leśny i florystyczny. Znajduje się tutaj łęg gwiazdnicowo-olszynowy z licznymi stanowiskami pióropusznika strusiego.

Rezerwat Boczki jest rezerwatem leśnym. W środkowej części oddziału znajduje się rozległy kompleks torfowisk i bór bagienny (łochyniowy). W wielu miejscach obserwować możemy sukcesję boru bagiennego w kierunku boru świerkowego torfowcowego. Zjawisku temu towarzysza zmiany warstw ziół.

Ostatnim rezerwatem w PKPR jest rezerwat torfowiskowy i leśny Mechacz Wielki. Środkową część rezerwatu stanowi rozległe torfowisko wysokie ze skarłowaciałym sosnami osiągającymi wysokość 5- 10m. Kompleks torfowisk zachowany na tym terenie jest jednym z najlepiej wykształconych i zachowanych kompleksów torfowiskowych w kraju.

Innym miejscem, które warto odwiedzić na terenie Suwalszczyzny jest Wigierski Park Narodowy. Według podziału fizyczno-geograficznego znajduje się na styku pojezierza Litewskiego.

Wśród roślin rosnących w Parku ponad 60 taksonów objętych jest ochroną gatunkową ścisłą. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że na terenie Parku można spotkać prawię połowę gatunków storczyków Polski, w tym zagrożony miodokwiat krzyżowy oraz kukuczka kapturkowata. Dla miodokwiatu wytypowano trzy stanowiska w które roślina była przeniesiona (teren obwodów chronionych: Lipniak, Leszczewek i Krusznik.) Obserwacje poczynione w następnych latach wykazały, że przesiedlone osobniki rozwinęły się, zakwitły a nawet wydały nasiona. Tereny Parku zamieszkiwane są przez wiele gatunków zwierząt, również znajdujących się pod ochroną. Najliczniejsza populację zwierząt stanowią owady, nie bark również tutaj drobnych ssaków: myszy polnej, badylarki czy szczura wędrownego. Z większych ssaków spotkać można: gronostaja, łasicę, lisa, norkę, a z większych: jelenia, rysia, wilka, łosia i sarnę. Wśród ptaków na szczególna uwagę zasługują: puchacz, bocian czarny i głuszec i od niedawana uważany za ocalony kormoran czarny. Do mieszkańców jeziora wigierskiego należy zaliczyć liczne gatunki ryb: troć jeziorowa, szczupak, leszcz, kleń czy koza. Natomiast najważniejszym mieszkańcem WPN jest bezapelacyjnie bóbr- który stał się symbolem parku.

Na terenie parku zostało przygotowanych sześc ścieżek edukacyjnych: Las- przedstawione zostają walory przyrodnicze okolicy jak również wpływ otaczającej przyrody na człowieka. Ścieżka Suchary- prowadząca wokół śródleśnych jezior (sucharów), przez las torfowiskowy umożliwia nam obserwację charakterystycznych dla tego typu lasu roślinności i zwierząt. Na tej trasie zobaczymy żeremia i zgryzy bobrowe, a przy odrobinie szczęścia nawet i bobry. Płazy- kolejna ścieżka, która zaznajomi nas dzięki tablicom informacyjnym wokół „oczek” wodnych o zamieszkujących je płazach. Najlepszym czasem obserwacji tych zwierząt jest wiosna kiedy zwierzęta te odbywają gody. Ścieżka Jeziora- znajduje się w południowej części jeziora Wigry. Jej początek jest nad Zatoką Słupiańską. Dzięki wycieczce tym szlakiem zapoznamy się z historią i geomorfologią tego terenu oraz poznamy jeziora WPN: Wigry, Suchar Wielki i Długie. Inną ścieżką jest Puszcza- której głównym celem jest zapoznanie nas z fauna i flora Puszczy Augustowskiej , a przystanki, które warto wymienić to: stanowisko archeologiczne czy kamedulska smolarnia. Przedostania ścieżka informuje nas o eksploatacji dóbr puszczańskich i taki ma właśnie tytuł, a ostania nazwana dary natury jest efektem projektu z 2006 roku- mieści się w siedzibie WPN w Krzywem i w ogródkach szkolnych w Przebrodzie, Płocicznie, Nowej Wsi i Maćkowej Rudzie .