Hajnówka

Hajnówka położona jest na Nizinie Podlaskiej, na zachodnim krańcu Puszczy Białowieskiej. Wyrosła z osady strażnika leśnego, zbudowanej w XVI wieku.

Po trzecim rozbiorze Polski Hajnówka znalazła się wraz z Puszczą Białowieską w zaborze rosyjskim. W latach 1894-1906 zbudowano kolej z Bielska Podlaskiego do Białowieży i z Siedlec przez Hajnówkę do Wołkowyska, przez co Hajnówka stała się węzłem kolejowym. W czasie I wojny światowej , w 1915 r. Puszczę Białowieską zajęli Niemcy i przystąpili do jej eksploatacji. Powstały dwa tartaki, fabryka suchej destylacji drewna, węzeł leśnych kolejek wąskotorowych, warsztaty naprawcze, a w lesie około 90 km torów kolejowych służących do transportu drewna z Puszczy Białowieskiej. Hajnówka została przejęta w 1919 roku przez władze polskie.

Zakłady przemysłowe stały się własnością państwową i były wydzierżawione, a fabryka "Terbenthen" przeszła w ręce prywatne. Przez kilka kolejnych lat lasy, kolejki i tartaki w Hajnówce dzierżawiła firma angielska The Century European Timber Corporation. Jest to okres w którym napływała do Hajnówki ludność z różnych stron Polski.

Część żołnierzy z rozwiązanej białoruskiej dywizji gen. Bułak-Bałachowicza, osiedliło się w Hajnówce i Białowieży. Powstał więc na tym terenie swoisty tygiel kulturowo-wyznaniowy, gdzie Polacy stanowili około 70% ludności.

Powstała parafia rzymsko-katolicka, zbudowano szkoły podstawowe, Państwową Szkołę Przemysłu Drzewnego, internat, dom kultury, robotnicze osiedla mieszkaniowe, pocztę, aptekę, i bibliotekę publiczną. Mniejszość żydowska zbudowała bożnicę i zorganizowali szkołę wyznaniową.

Ludność prawosławna od 1925 r. miała kaplicę "czasownię" w domu prywatnym.

W Hajnówce znajdowały się cztery zakłady przemysłowe: Fabryka Chemiczna, Zarząd Kolei Leśnych, Terebenthen i Zakłady Drzewne Lasów Państwowych, które zostały rozbudowane, nowocześnie zorganizowane i zmechanizowane.

Dzięki szybkiemu rozwojowi miasta Hajnówka była drugim co do wielkości ośrodkiem przemysłowym w województwie. Rozwijało się rzemiosło.

Osadę zamieszkiwali Polacy, Białorusini, Rosjanie, Ukraińcy, Żydzi, Niemcy.

Podczas drugiej wojny światowej rozwój osady został zahamowany. Zostały zniszczone zakłady produkcyjne, część miasta, stacja i tory kolejowe.

Po wojnie odbudowano zniszczone zakłady, przebudowano większość ulic, postawiono szkoły, kościoły różnych wyznań, dom kultury, dwa szpitale, stację uzdatniania wody, basen.

Prawa miejskie otrzymała Hajnówka w 1951 r. Teraz w Hajnówce znajduje się 12 zakładów przemysłowych i ok. 280 zakładów rzemieślniczych. Przez Hajnówkę przebiega linia kolejowa z Warszawy do Siemianówki (granica państwa).

Będąc w Hajnówce koniecznie trzeba zobaczyć:

drewnianą cerkiew z 1848 r. na uroczysku Krynoczka

domek dróżnika z końca XIX w. przy ul. Warszawskiej

budynek fabryki Suchej Destylacji Drewna z lat 20. XX w. (ul. Białostocka)

budynek biurowy Zakładów Drzewnych z 1935 r. przy ul. 3 Maja

drewniane domy osiedla robotniczego "Czworaki" z 1934 r.

drewnianą zabudowę ulic: Kosidłów i Warszawskiej z lat 30. XX w.

replikę stacyjki kolejki leśnej z 1936 r. na terenie bazy kolejki wąskotorowej

drewnianą zabudowę pożydowską na ulicy ks. Wierobieja

Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego(1955-1965) (w okresie letnim odbywają się koncerty muzyki organowej i kameralnej),

Sobór Św. Trójcy na ul. Dziewiatowskiego),

Kościół p.w. Św. Cyryla i Metodego na cmentarzu katolickim

kaplica p.w. Wszystkich Świętych na cmentarzu prawosławnym

poniemieckie baraki wojskowe z okresu I wojny światowej (ul. 11 listopada)

kapliczka pw. Matki Boskiej Kazańskiej przy ul. Górnej

• Muzeum i Ośrodek Kultury Białoruskiej

Muzeum Kowalstwa i Ślusarstwa