Żytkiejmy

Wieś o charakterze miasteczka założona około 1554 roku. We wsi znajduje się kilkanaście zabudowań z przełomu XIX i XX wieku oraz kościół pw. św. Michała z 1879 roku, zbudowany na fundamentach dawnej cerkwi. Są tutaj cmentarz ewangelicki oraz wczesnośredniowieczne cmentarzysko ciałopalne. Znajduje się tutaj również siedziba Parku Krajobrazowego Puszczy Rominckiej.

Historia na granicy

Żytkiejmy leżą w województwie warmińsko-mazurskim, w gminie Dubeninki, zaledwie 2 km od granicy z obwodem królewieckim. Wieś założyli osadnicy z Litwy i aż do XX wieku odprawiano tu nabożeństwa po litewsku. W 1731 roku osiedlili się tu protestanci wypędzeni z okolic Salzburga. Prawo do targów i jarmarków uczyniło z Żytkiejm lokalne centrum handlu. Na początku I wojny światowej miejscowość ucierpiała w zaciętych walkach niemiecko-rosyjskich, a przed II wojną światową działał tu niemiecki ośrodek szkolenia dywersantów.

Co zobaczyć

• kościół św. Michała i domy z początku XX wieku, w tym dawny hotel św. Huberta,
• cokół po pomniku Bismarcka,
• budynek dawnej stacji kolejowej na linii Gołdap – Żytkiejmy (uruchomionej w 1927, rozebranej po 1945 roku),
• cmentarz żołnierzy niemieckich i rosyjskich z I wojny światowej, odnowiony w 1997 roku, oraz dwa małe cmentarze protestanckie nad doliną Żytkiejmskiej Strugi.

Żytkiejmy to dobra baza do poznawania Puszczy Rominckiej; niedaleko stoją słynne mosty w Stańczykach, a po sąsiedzku leżą Dubeninki.

Tekst uzupełniony w 2026 r. na podstawie: Wikipedia – Żytkiejmy.