Dowspuda

To wieś w województwie podlaskim, którego główną atrakcją turystyczną są ruiny zamku Paców i organizowany w okresie wakacyjnym festiwal kultury celtyckiej. Wydawać może się to dziwne, że na równinie augustowskiej odbywa się taki festiwal.

Budowę neogotyckiego pałacu rodziny Paców rozpoczęto w 1820 roku. Sama budowla jak i wykończenie wnętrz miało dać wyraz bogactwa jego fundatora, stąd też powiedzenie "wart Pac pałaca, a płac Paca". Niestety po powstaniu listopadowym pałac został skonfiskowany przez władze carskie, a jego właściciel musiał opuścić kraj. Zamek, o który nie dbali kolejni właściciele systematycznie popadał w ruinę. Nie wątpliwie przyczyniła się do tego również częściowa rozbiórka pałacu, z której to pozyskane cegły stały się materiałem budowlanym dla koszar w Suwałkach. Do dzisiejszego dnia zachowała się tylko: kordegarda, wieża Bociania (podobno zachowała się tylko dzięki temu, że miały na niej swoje gniazdo bociany) oraz arkadowy portyk.

Dlaczego właśnie w tym miejscu odbywa się festiwal kultury celtyckiej?

Michał Pac, zafascynowany kulturą wysp brytyjskich, sprowadził osadników szkockich aby nauczyli okolicznych chłopów nowoczesnych metod uprawy (płodozmian zamiast trójpolówki, upowszechnili uprawę ziemniaka) i rzemiosła. Powstały nowe osady, zaczęto wytwarzać tzw. machiny- młockarnie poruszane kołem wodnym lub kieratem. W Dowspudzie produkowano również: opielacze pługi, elementy wyposażenia gorzelni, garbarni, olejarni. Była to trzecia w kraju tego typu fabryka. Po upadku powstania, mimo popadającego w ruinę majątku, osadnicy zostali, a ich potomkowie mieszkają tutaj do dziś.